Neden jigdo?

Debian ISO Görüntüleri Kümesi Nasıl Elde Edilir?

Eğer Debian CD setini elde etmek istiyorsanız bunun pek çok yolu vardır. Birinci yol Debian CD'leri satanlardan satın almaktır. Elbette bazı satıcıların Debian projesine para yardımı yaptıklarından dolayı bunun yararı vardır. Yaptığınız yardımlar ile Debian'ın uzun bir süre ortalarda gözükeceğinden emin olabilirsiniz.

Debina CD'leri oluşturmanın bir başka yolu da kendi takımınızı yazdırmaktır. Bu da ilk olarak ISO görüntüsünü edinip onu boş bir CD'ey yazdırmayı zorunlu kılmaktadır. Jidgo'dan önce Debian CD'leri oluşturmak için iki yol vardı:

Tüm ISO'ları indirmek
Yalancı-görüntü aracını kullanmak (PIK)

Bu belge jigdo isimli bir araç kullanarak daha yeni ve daha iyi bir şekilde Debian ISO görüntüleri edinmekle ilgilidir. Gerçekte, PIK'in resmi olarak gelitirilmesi durmuştur ve onunla ilgili tüm diğer kaynaklar bu belgeden çıkarılmıştır. Debian ISO'larını edinmek için kabul edilen yol jigdo ile gerçeklemektir.

Neden Tüm ISO Görüntülerini İndirmeyelim?

Debian ISO'larını sunan http ve ftp yansıları bulunmaktadır. Sorun çok fazla yansı olmaması ve yansıların sundukları bant genişliğinin her Debian ISO'su isteyene yetmemesidir. Örneğin, fsn.hu söylendiğine göre sağlayıcısının bağlantısını doldurmuştur. Dışarı yansıyan trafik bir ay içerisinde terabaytlara ulaşmaktadır!

Buna ek olarak, Debian'ın test ve kararsız sürümleri çok sık güncellenmektedir. ISO'larınız eğer ISO'yu rsync kullanarak bir geridönüş aygıtına bağlamak gibi (PIK'in tam olarak da yaptığı budur) sinsi bir yol bulmazsanız güncelliğini kaybetmiş hale gelebilir. Bu yüzden de eğer güncel ISO görüntüleri istiyorsanız, her gün yeni ISO görüntü kümelerini indirmelisiniz. Açıktır ki bu yol Debian ISO'ları edinmek için isteyeceğiniz bir yol değildir!

Kararlı ISO görüntülerini indirmek isteseniz bile onlar da bir kaç ayda bir güncellenmektedir. ISO görüntülerini indirmek size birkaç ay güncel görüntü kullanmanızı sağlayacaktır, fakat her yeni kararlı Debian sürümü gözden geçirilmesinde, bu işkence verici tüm ISO kümesini baştan indirme işlemini baştan gerçeklemek zorunda kalacaksınız. Bu yol zamanınızı ve yansı kaynaklarını kullanmak için iyi değildir.

Jigdo Nedir?

Jigdo ("Jigsaw Download" anlamına gelmektedir) Richard Atterer tarafından yazılmış ve GNU GPL altında lisanslanmıştır. Verimli bir şekilde ISO görüntüleri indirmek ve güncellemek için kullanılan bir araçtır. Herhangi bir ISO görüntüsü için kullanılabilir. Jigdo Debian'a özgü değildir, yine de Debian onu ISO görüntülerini edinmek için resmi yol olarak seçmiştir.

Yaygın yanlış fikir jigdo'nun ISO görüntüleri oluşturduğudur ama oluşturmamaktadır. Jigdo'nun ISO görüntüleri edinmenizi sağlamayan süreçlerini genel olarak inceleyelim. Adam'ın ISO görüntüleri sunan kişi (Debian sürüm yöneticisi) olduğunu varsayalım. Betty'nin de ISO görüntülerini indirmek isteyen kişi (Debian kullanıcısı) olduğunu düşünelim.

Adam'ın ilk olarak CD'ye yazılabilmesi için bir ISO görüntüsü oluşturur. ISO görüntüleri oluşturmak için mkisofs veya debian-cd benzeri bir uygulama kullanıyor olabilir. Aynı zamanda yeni oluşturduğu ISO görüntüleriyle ilgili iki küçük dosya daha oluşturur: .jigdo ve .template isimli iki ayrı dosya. Bu iki dosyayı ISO görüntüleri indirmek isteyen herkesin erişimine açar.
İkinci adım Betty'nin .jigdo ve .template dosyalarını indirmesidir. Daha sonra jigdo-lite'ı bu iki dosya ile birlikte Adam'ın ISO görüntüleri indirmek için kullanır.
Debian güncellendiğinde, Adam yeni ISO görüntüsünü yaratır ve .jigdo ve .template dosyalarının yeni sürümlerini oluşturur.
Betty CD'lerini güncellemek istediğinde yeni .jigdo ve .template dosyalarını indirir ve bunları kullanarak jigdo-light programıyla kendi ISO görüntülerini günceller. Buradaki önemli nokta Betty'nin kendi eski ISO görüntüsü ile Adam'ın yeni ISO görüntüsü arasındaki farkları indiriyor olmasıdır. Değişmeyen bölümleri yeniden indirmesi gerekmez.

Jigdo iki uygulama ile gelmektedir: (Adam'ın kullandığı) .jigdo ve .template dosyalarını oluşturan jigdo-file ve (Betty'nin kullandığı) bu iki dosya yardımıyla ISO görüntüsü indirdiği ya da güncellendiği jigdo-lite. Eğer tek yapmak istediğiniz Debian ISO'larını indirmekse jigdo-lite'ı kullanıyor olacaksınız. jigdo-file'ı var olmasına rağmen unutabilirsiniz. :-)

Jigdo Debian ISO'ları edinmek için kullanılan diğer metodlarla ilgili sorunlara da çözüm getirmektedir:

ISO görüntüsünün tamamını indirmekten çok daha hızlıdır.
ISO görüntüsünün tamamını indirmekten farklı olarak, güncelliğini yitirmiş bir CD'yi alarak (ya da geridönüş aygıtına bağlanmış güncel olmayan CD görüntüsü), sadece CD oluşturulduğundan beri değişen dosyaları indirir ve yeni bir güncel ISO oluşturur. Cvs kullanarak kaynak kodunuzu güncellemeye çok benzemektedir.
jigdo-lite varsayılan olarak http'yi kullanan wget'i kullanmaktadır. rsync'in tersine http güvenlik duvarları tarafından asla engellenmez (başlamak için arkasında jigdo kullamamanız gerekenler dışında).
Jigdo Debian görüntüleri sunan sunuculara oldukça özenli davranmaktadır. Debian yansıları jigdo kullananlar ile diğer yollarla Debian görüntülerini indirmeye çalışanlardan oluşan yükten çok daha fazlasıyla ilgilenebilmektedir.

Açık şekilde jigdo, Debian ISO görüntüleri edinmek için en iyi yoldur.